E-Ticaret’in şirketinize katabileceklerini biliyor musunuz? E-Ticaret şirketinize nasıl avantajlar getirebilir? Hangi alanlarda rakiplerinizin önüne geçebilirsiniz?

İletişim teknolojilerinin ve internet kullanımının  hızla gelişmesi ile dünyada yeni bir ekonomik düzenin yaygınlaştığı görülmektedir. Buna bağlı olarak; coğrafi sınırlar ortadan kalkmış, satıcı ile alıcının buluştuğu yer olan pazarlar, farklı bir boyut kazanmış ve satıcılar tüm dünyayı müşteri kabul ederek ticari faaliyetlerini web tabanlı sistemlere kaydırmışlardır. Küreselleşen dünya ekonomisinin bu yeni ticaret biçimine e-ticaret adı verilmektedir. Günümüzde olağanüstü bir hızla büyüyen elektronik ticaretin hacmi, OECD ve IDC gibi kuruluşlara göre, 2005 yılında bir trilyon dolara ulaşması beklenmektedir. Elektronik ticaretin, verimliliği artırarak, maliyetlerde büyük oranda düşüşlere yol açtığı konusunda genel bir görüş vardır.

İşletmelerin temel sorunlarından birisi, üretilen ürünü satabilmek için müşteriye ulaşabilmelerini sağlayacak pazarlardan  ya da pazarlama ağından yoksun olmalarıdır. Uluslararası pazarlarda geleneksel yöntemlerle (büro açmak, distribütör bulmak, bağlantı kurmak, reklam) iş yapabilmek için yeterli kaynaklara sahip olmayan KOBİ’lerin  rekabet edebilmeleri her geçen gün zorlaşmaktadır. E-ticaret KOBİ’lere etkili ve ucuz bir pazarlama fırsatı sunarak tüm dünyada milyonlarca kişi ve kuruluşu hedefleyebilmelerine olanak sağlamaktadır. KOBİ’ler interneti  kullanarak  yüksek yatırım ve harcama yapmak zorunda kalmadan bir çok pazara girebilme, bu pazarlara hızlı, ucuz ve kaliteli ürün sunabilme fırsatına kavuşabilecekleri gibi, ucuz hammadde teminini de bu yolla sağlayabileceklerdir. E-ticaret için gerekli altyapı çalışmalarına bir an önce başlanması ile yeni ekonomik düzen, artan rekabet koşullarında, KOBİ’ lere ciddi avantajlar  sağlayacaktır.

Yeni teknolojiler özellikle  e-ticaret, değişimin günümüzde ulaştığı son aşamadır. E-ticaret, işletmelerin ekonomik değişimi,toplumsal yapıdaki değişim ve etkileşimlerle endüstrileşmeye doğru bir ilerleme sürecine girmiştir. Internet'in bir ihtiyaçtan çok bir zorunluluk olduğu günümüzde, e-ticaret birçok sektör için vazgeçilmez bir faktör haline gelmiştir. E-ticaret yapılmadan geçen her gün, kaybedilen potansiyel müşteri anlamına gelmektedir. E-ticaret, işletmelerin mevcut işinin bir parçası olmaktadır. İşletmeler açısından e-ticaret, risk değil, yatırımdır. E-ticaret, konunun profesyonellerince yönlendirilmesi gereken bir vizyonu içermektedir.

İşletmelerde E-ticaretin Önemi

İnternet ortamından ticaret yapmak ya da iş ilişkileri kurmak, mevcut durumdaki işin geliştirilmesi ve yeni pazarlar bulmak; sonuçta da, hızlı gelişen dijital ekonomiden pay almak için gereklidir. E-ticaret, firmaların mevcut durumda yaptıkları işi ilk anda temelden değiştirecek bir süreç değildir. Ancak, internetin ‘her yerde, herkese kolay erişim’ mantığı ile, diğer insanlara (müşteriler, ortaklar vb) ulaşmak çok kolay olmuş ve 2000'lerin başlarından itibaren dijital ekonomi, global ekonominin en önemli unsuru haline gelmiştir.

Günümüz işletmelerinin e-ticaret konusuna daha fazla önem vermeleri ve buna  bağlı olarak AR-GE faaliyetlerine ağırlık vermesi gerekmektedir. Çünkü e-ticaret modelleri işletmelerin yeni pazarlara açılmasına yardım etmektedir. Aynı zamanda iletişim teknolojilerinin sağladığı hız, ucuzluk ve güven,pazarlama stratejileriyle birleştiğinde, global olarak işletmelerin karlılığını arttırmaktadır. Ticaret ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle internet teknolojilerinin kullanılmasıyla; mevcut iş olanakları artacaktır. Buna bağlı olarak pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak, reklam, ürün tanıtım, satış öncesi ve sonrası destek ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha efektif kullanılabilecektir. Otomatik bilgi dağıtım sistemi yardımıyla, müşterilere ve daha geniş kitlelere kolayca ulaşılabilecek, global olarak, iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır. İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılıp, uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme olanağı sağlayacaktır.

E-Ticaret, 2000’li yıllarda, uzmanların tahmin ettikleri orandan  2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır. Global ekonominin geleceği, artık e-ticaret ağı içinde faaliyette bulunmaktadır. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer almak zorundadırlar. Yoksa, pazar payları azalıp gittikçe satış hacimlerinde bir azalış meydana gelecektir. Bu nedenle işletmeler e-ticarette meydana gelen değişimlere uyum sağlamak zorundadırlar.

KOBİ’ler Ve E-ticaret

Büyük şirketler  açısından, yeni pazarlar anlamına gelen küreselleşmeyle beraber uluslararası pazarlarda geleneksel yöntemlerle (büro açmak, distribütör bulmak, bağlantı kurmak) iş yapabilmek için gereken kaynaklara sahip olmayan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin(KOBİ) rekabet edebilme şansları her geçen gün zorlaşmaktadır. Bilindiği üzere eskiden beri en büyük sorunları, ürettikleri ürünün satılabilmesi için hedef kitleye ulaşabilmelerini sağlayacak pazarlama kanallarından yoksun olmaları olan küçük işletmelerin, elektronik ticarete geçiş sürecine uyum sağlayamaması, küresel üretim ve satış yapan firmalar karşısında onları çok zor duruma düşecektir.

Elektronik Ticaret KOBİ' ler için, yeni pazarlara erişmek ve rakipleriyle rekabet etmek konusunda çok önemli olanaklar sunmaktadır. İnternet üzerindeki sanal mağazalar, KOBİ’ lere etkili ve ucuz bir pazarlama kanalı sunarak uzak coğrafyalardaki müşterileri hedefleyebilmelerini sağlamaktadır. KOBİ’ ler böylelikle yüksek yatırım ve harcama yapmak zorunda kalmadan bir çok pazara girebilme, bu pazarlarda hızlı, ucuz ve kaliteli ürün sunabilme fırsatına kavuşabilmektedir.

Bununla birlikte, gerek KOBİ’ lerin üretime dönük yapıları gerekse yaşanan ekonomik krizler, internet teknolojilerine yatırım yapmalarını ve kaynak ayırmalarını zorlaştırmaktadır. KOBİ’ lerin e-ticaret olanaklarından yararlanma oranları özellikle Finlandiya, İtalya, İngiltere, İsveç gibi ülkelerde çok yüksek boyutlarda iken ülkemizde web ve ilgili teknolojileri kullanarak ürettiklerini satan KOBİ örnekleri oldukça düşüktür.

Esnek yapılarından dolayı müşteri beklentilerine daha çabuk yanıt verebilecek olan KOBİ’ lerin, büyük firmalara oranla e-ticarette daha avantajlı konumda bulundukları düşünülmektedir. Birbirlerine rakip ve kesinlikle hiç bir konuda işbirliği yapamayacaklarına inanılan bir çok firmanın elektronik ticaret için bir araya gelmeleri bu işin geleceği ile ilgili çok önemli bir göstergedir. Gelecek yıllarda Türkiye’de de büyük şirketlerden başlayarak bir çok firmanın satın alma işlemlerini elektronik ortamda gerçekleştirmeye başlamaları kaçınılmaz olacaktır. Bu aşamadan sonra elektronik ortamdan uzak kalan KOBİ’ ler bu şirketlerin tedarik zincirlerinin dışında kalacaklar ve yaşamaları fiilen olanaksız hale gelecektir. Elektronik ticaret için gerekli altyapı çalışmalarına şimdiden başlanması yeni çağın artan rekabet koşullarında KOBİ’ lere ciddi avantaj sağlayabilecektir.

AB’de e-ticaretin KOBİ’ lerde gelişimi ile ilgili KPMG Group tarafından yapılan araştırmalar, e-ticaretin beş temel engel ile karşı karşıya olduğunu ortaya koymuştur. 1997 yılından başlayarak, 1998 ve 1999 yılında tekrarlanan bu araştırmada, e-ticaretin engellerinin güvenlik ile ilgili, işgücü kaynaklı, teknik altyapı kaynaklı olduğu ve ayrıca uygulama maliyetlerinin yanı sıra e-ticaretin boyutları konusunda bilgi yetersizliği ile ilgili olduğu belirlenmiştir.

E-ticaret konusunda ülkeler arasındaki bilgi, olanak ve yasal farklılıklar teknoloji açısından gelişmiş ülkeler seviyesinde olmayan ülkelerdeki yatırımcılar için henüz netlik kazanmış değildir. Fakat yakın gelecekte e-ticaret faktörü içermeyen bir küresel ticaret trafiğinden bahsetmek mümkün olamayacaktır. Artık firmaların boyutları ne olursa olsun her türlü riski ve geç kalmış olma endişesini bir yana bırakarak mevcut işlerini Web ile bütünleştirmelerinin zamanı gelmiş veya birçok sektörde geçmeye başlamıştır.

E-ticaretin Faydaları

Geniş pazar- sınırsız alışveriş: Satıcılar, ürün ve hizmetlerini  pazar sınırı olmaksızın tüm dünyaya tanıtma ve satma olanağı bulurken, alıcılar da piyasaya sunulan ürün ve hizmetler arasından kolayca seçim yapabilirler. E- ticaret sayesinde işletmeler, fiziksel ofisler veya mağazalar kurmadan yeni pazarlara açılabilir, dünyanın her yerinden yeni müşteriler kazanabilirler.

Rekabette üstünlük - hizmet kalitesinde artış: Günümüzde e-ticaret alanında gelişmeler sonucu, rekabet koşullarında büyük bir değişim yaşanmaktadır. Ulusal piyasaların üstünlüğüne dayanan rekabet anlayışından, piyasadaki arz ve talep değişikliklerine  kısa sürede karşılık vermeye dayanan rekabet anlayışını beraberinde meydana getirmiştir. Bunun sonucunda, satıcıların rakip firmaları ne kadar büyük bir firma olursa olsun, otomasyona bağlanmış iş yönetimi ve maliyetlerdeki azalma ile aynı ürünü daha az personel çalıştırarak daha ucuz fiyattan ve daha hızlı bir şekilde müşterilerine sunabilirler.

Ürünleri daha ucuza mal edebilme–ulaşabilme:Bir işletmenin pazarda başarılı bir şekilde bulunabilmek için e-ticaret sayesinde ne yapması gerektiğini, ne gibi stratejiler geliştireceği ve pazardaki rakiplerin davranışlarının nasıl olabileceği ve müşterilere daha ucuz mal sunma olanağı sağlamaktadır. Bununla beraber satıcıların, müşterilerinin ihtiyaçlarını ayrıntılı ve hızlı bir şekilde öğrenmeleri, onlara ekonomik fiyatlarla özel hizmet sunmayı ilke edinmeleri gerekir.

Aracıların azalması-ihtiyaçlara hızlı erişim: Günümüz dünyasında elektronik ticaretin bütün uluslararası pazarlarda gelişebilmesini kolaylaştırmak ve faaliyetlerini mümkün olduğu ölçüde global pazara uygun kılmak amacıyla  tüm aracılar arasında (Sendikalar, hükümetler, tüketiciler, iş - işçi ve diğer kamu kuruluşları) gerek işbirliğinin gerekse sosyal ilişkinin geliştirilmesi gerekmektedir.

İşlem maliyetinden tasarruf-daha ucuz ürün ve hizmetler: Elektronik ortamda yapılan işlemler, normal işlemlere oranla personel ve zaman tasarrufu açısından çok daha ucuza mal olduğundan, piyasada hem satıcı hem de alıcı önemli ölçüde zaman ve maliyetlerden tasarruf edebilir. Gerek işletmelerden tüketicilere olan hizmetlerde, gerekse işletmeler içinde veya arasında kullanılsın, e-ticaretin şirketlere sunduğu en büyük avantaj maliyetlere getirdiği yüzde 40-60 dolaylarındaki düşüştür. Veritabanı destekli yazılımlar ile müşteri ve ürün bilgileri düzenli, hızlı ve kontrollü bir şekilde tutulabilir, böylelikle istatistiksel analizler yapılabilir. Otomasyonlaştırılmış envanter kontrolü, sipariş ve satın alım idaresi gibi işlemler ve iş yönetimi araçları sayesinde, personelden  kaynaklanan hatalar ortadan kalkmakta, zaman tasarrufu sağlanmakta ve iş gücü ihtiyacı azalmaktadır. Maliyetlerdeki bu düşüş, ürün fiyatlarına yansıyacağından piyasada rakiplere karşı  avantaj sağlanabilmektedir. Bu nedenlerden dolayı Lufthansa, General Motors, Compaq gibi dünya pazarında kendini kanıtlamış bütün büyük şirketler e-ticaret teknolojisini çoktan bünyelerine entegre etmiş ve ortaklarının da bu teknolojiye geçmelerini sağlamıştır.

Yeni iş olanakları/yeni ürünler: E-ticaret, mevcut ürün ve hizmetler için pazar yaratmanın ve ticaretin yapısını değiştirmesinin yanı sıra, birçok yeni ürün ve hizmeti de beraberinde getirmiştir. Bunlara örnek olarak, sanal ortamda alıcı ve satıcıları buluşturan aracılar (information brokers) gösterilebilir.